دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

شناسنامه دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

درباره دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

نخستین بار دایره‏‎المعارف یهودیت در ۱۹۷۱–۱۹۷۲ در قالب ۱۶ در اورشلیم به دست انتشارات Keter Publishing House منتشر گردید. دایره‏المعارف همزمان در New York نیز به دست Macmillan Company منتشر شد. این دایره‏المعارف به روسی و آلمانی نیز ترجمه شده است. نسخه انگلیسی کتاب در قالب الکترونیکی به صورت CD منتشر شده است که شامل ۱۰۰ هزار لینک، هزاران فایل جانبی مانند ویدئو، اسلاید شو، نقشه، موزیک و تلفظهای عبری منتشر شده است.
راهنمای منتشر شده توسط این دایره‏المعارف برای شیوه‏نامه نگارش نامهای عبری به انگلیسی توسط کتابخانه کنگره به رسمیت پذیرفته شده است.

در جولای ۲۰۰۳ انتشارات Thomson Gale اعلام کرد که حقوق این دایره‏المعارف را خریداری کرده است و به این ترتیب در تاریخ ۳۰ دسامبر ۲۰۰۶ نسخه دوم دایره‏المعارف جوداییکا منتشر گردید. دایره‏المعارف جوداییکا تا به حال جوایز و عناوین گوناگونی نیز دریافت کرده است.

معرفی کامل دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

دایرة المعارف جودائیکا (Encyclopaedia Judaica) یک اثر بسیار مهم یهودى است که انتشار آن از چند دهه پیش آغاز شده است. این اثر حاصل سال ها کار فشرده و متمرکز پژوهندگانى یهودى از سراسر جهان است و تصویرى جامع از تمام جنبه هاى زندگى و دانش یهودى تا روزگار حاضر ارائه مى کند. پدیدآورندگان دایرة المعارفْ یهودیان و غیریهودیان، هر دو، را مخاطب این مجموعه مى دانند.
در این نوشتار، ابتدا ساختار و پیشینه دایرة المعارف و سپس، براى آشنایى بیشتر، چند نمونه از مدخل هاى آن به اختصار معرفى شده است.

بخش نخست: آشنایى با ساختار دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

در جلد نخست دایرة المعارف جودائیکا، اطلاعات جامعى درباره شکل گیرى این دایرة المعارف، محتویات آن، چگونگى رجوع به مدخل هاى آن و نیز اطلاعات ضرور دیگر آمده است. در این جا، فشرده اى از این مطالب را مطرح مى کنیم.

پیشینه دایرة المعارف نویسى یهودى

سابقه دایرة المعارف نویسى یهودى، به معناى نوین آن، به سال هاى آغازین سده بیستم برمى گردد. نخستین اثر کامل در این زمینه، دایرة المعارف یهودى (Jewish Encyclopedia) است که در آغاز این سده، در نیویورک، به زبان انگلیسى منتشر شد. (آخرین جلد این اثر، یعنى جلد دوازدهم، در سال ۱۹۰۶ انتشار یافت.) وضعیت جهان یهودیت و معارف یهودى در این اثر پیشگام گردآورى شد. با وجود این، برخى از جنبه ها در این اثر نادیده گرفته شد و یا کم اهمیت جلوه داده شد، مثل جهان یهودیت اروپاى شرقى، قباله و حسیدیسم، و زندگى و فرهنگ یهودیان در سرزمین هاى اسلامى. با این همه، این اثر یک دستاورد ماندگار و بى سابقه بود که از بسیارى از مدخل هاى آن در دایرة المعارف هاى بعدى استفاده شده است.
دایرة المعارف یهودى روسى Yevreyskaya Entsiklopediya نیز پیش از جنگ جهانى اول در شانزده جلد منتشر شد. این اثر داراى طرح و ویراست خوبى بود و به ویژه درباره موضوعات مربوط به یهودیت اروپاى شرقى اطلاعات جالبى ارائه مى کرد.
دایرة المعارف ده جلدى عبرى اوتْصرییسرائل (ar Yisrael¤Oz) در سال ۱۹۲۴ به دست جى. دى. آیزنشتاین منتشر شد. این اثر با این که محدودتر و کوچک تر از کارهاى پیشین بود، در برخى حوزه ها اطلاعات مفیدى را در اختیار مى نهاد.
پس از جنگ جهانى اول، به هنگام رواج دوباره تعالیم یهودى در آلمان، یاکوب کلاتزکین، منتشر شد. این اثرِ مختصر براى مطالعات یهودى مفید بود.
در سال هاى نخست جنگ جهانى دوم (۱۹۳۹ـ۱۹۴۳)، دایرة المعارف جامع یهودى (Universal Jewish Encyclopedia) به ویراستارى آیزاک لندمن در ده جلد در ایالات متحده منتشر شد. این اثر نشانه اهمیت روزافزون یهودیت در آمریکا بود و به دستاوردهاى غیریهودى، به ویژه در تاریخ یهودیت آمریکا، اهمیت مى داد. این اثر مزایاى خوبى داشت، ولى کارى بى عیب و نقص نبود. افزون بر این، در دوران تدوین آن، تغییرات مهمى رخ داد، و از این رو، از سودمندى آن کاسته شد. همین اثر، اساس یک دایرة المعارف ده جلدى به زبان اسپانیولى به نام دایرة المعارف یهودى کاستلانا (Encyclopaedia Judaica Castellana) قرار گرفت که در سال هاى ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۱ در مکزیکوسیتى به چاپ رسید. دستاورد عمده این اثر عبارت بود از مدخل هاى مربوط به رشد یهودیت در آمریکاى لاتین.
پس از استقرار دولت اسرائیل، شرکت انتشاراتى مسادا، در اورشلیم به انتشار دایرة المعارف هبرائیکا (Encyclopaedia Hebraica) به زبان عبرى اقدام کرد. این اثر نخستین دایرة المعارف عمومى و جامع به زبان عبرى است و بر جنبه هاى مختلف یهودیت تأکید دارد.

گسترش دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

به مدت چندین سال، به ویژه از زمان وقایع مهم و ناگهانى در تاریخ یهودیت در دهه ۱۹۴۰، خلأ یک دایرة المعارف یهودىِ کاملا جدید، به ویژه به زبان انگلیسى براى یهودیان انگلیسى زبان، که تقریباً نیمى از یهودیان جهان را تشکیل مى دادند، احساس مى شد. وانگهى، حمله و فشار نازى ها بازماندگان گروه تدوین و ویرایش دایرة المعارف جودائیکاى آلمانى را نومید نکرد و ایشان مصمم بودند که کار ناتمام انتشار این اثر را به پایان رسانند. با این همه، ایشان مى دانستند که در این دوران، فقط اندکى از یهودیان مى توانند از یک اثر آلمانى استفاده کنند، و لذا ضرور دانستند که در این زمینه به تدوین اثرى به زبان انگلیسى دست یازند. دکتر ناحوم گلدمان، آخرین بازمانده فعال گروه اصلى ویرایش دایرة المعارف آلمانى، اشتیاق وافرى به این کار داشت.
از این رو، در اواخر دهه ۱۹۵۰ دو طرح پیشنهاد شد: یکى تکمیل دایرة المعارف جودائیکاى پیشین، و دیگرى، انتشار یک دایرة المعارف جدید به زبان انگلیسى. این دو طرح سرانجام درهم ادغام شد. در عین حال، ناشران دایرة المعارف هبرائیکا درصدد بودند که این اثر را به زبان انگلیسى عرضه کنند. مجموعه این تمایلات، باعث انتشار دایرة المعارف جودائیکا به زبان انگلیسى شد.
در نخستین دوره کار، که در ایالات متحده انجام مى شد، پرفسور بنتصیون نتانیاهو، سرویراستار جدید این اثر، در این شهر اقامت داشتند.
در سال ۱۹۶۷، کار با جدیّت آغاز شد و پنج سال براى تکمیل آن در نظر گرفته شد. براى این که کار در زمان مقرر به پایان برسد، بنا شد که تقسیمات هرچه جزئى تر شود تا ویراستاران و نویسندگان بیشترى به آن بپردازند. محتواى دایرة المعارف به بیست بخش اصلى و هر بخش نیز خود به بخش هاى فرعى اى تقسیم شد. برخى از بخش ها دو یا سه قسمت داشتند، ولى برخى دیگر داراى قسمت هاى بیشترى بودند; مثلا بخش تاریخ ۳۵ قسمت داشت و بخش مشارکت یهودیان در فرهنگ جهان داراى بیش از هفتاد قسمت بود.
دکتر گئوفرى ویگودر بود.

قلمرو نوین دایرة المعارف

به خاطر رویدادهاى بى سابقه قرن بیستم، ممکن نیست که یک دایرة المعارف یهودى فقط به روزآمد کردن دایرة المعارف هاى پیشین بسنده کند. امروزه عرصه هاى سیاسى، فرهنگى، علمى و در واقع جهانىِ نوینى پدیدار شده است که کار جدیدى را مى طلبد. برخى از این حوزه ها بدین قرارند:
۱٫ رشد مطالعه و تحقیق: در زمان طرح ریزى دایرة المعارف یهودى، آنچه «دانش یهودیت» نامیده مى شد، فقط سه ربع قرن سابقه فعالیت داشت. در طى سه ربعِ قرنِ پس از آن، تحقیقات متمرکز و فشرده اى در تمام شاخه هاى مطالعات یهودى انجام شد. در سال ۱۹۰۰ فقط سه مجله علمى یهودى وجود داشت; اکنون بسیار بیش از این مقدار فقط به زبان عبرى منتشر مى شود.
۲٫ اکتشافات نوین: گذشته ازپیشرفت در زمینه تحقیقات، دستاوردهاى نوینى نیز در زمینه مطالعات یهودى حاصل شد که برخى از آنها تاریخ ساز شدند. سه نمونه را ذکر مى کنیم:
الف) تا نیم قرن پیش، درباره تاریخ عبرانیان در دوران کتاب مقدس فقط چند سند اصیل شناخته شده بود; اما امروزه، در اثر کشفیاتى که در خاور میانه صورت گرفته، مجموعه چشمگیرى از این اطلاعات در دسترس است.
ب) با کشف تومارهاى بحرالمیت از سال ۱۹۴۷ به بعد، مجموعه کاملى از آثار دینى و غیردینى اواخر دوره معبد دوم و دوره بعد در دسترس پژوهشگران قرار گرفت، و حال آن که پیش از آن، فقط یک سند اصلى وجود داشت. این کشفیات اوضاع آن دوره را بسیار روشن کرد و افزون بر این، دست نوشته هایى از کتاب مقدس را در اختیار نهاد که حدوداً هزار سال از نسخه هایى که پیش تر شناخته شده بودند، قدیم تر بودند.
ج) پیش از این کشفیات نیز، کشف اسناد گنیزه (گنجینه) قاهره عرضه شد. از این اصطلاحات عمدتاً در دایرة المعارف هاى پیشین یهودى استفاده شده بود، ولى تحقیقات بعدى درباره آن، مى بایست در این زمان، در کتب مرجع یهودى مى آمد.
۳٫ چشم اندازهاى علمى نوین: چشم اندازهاى تحقیقى به ناگزیر نسل به نسل تغییر مى یابد. تا سه ربع قرن پیش، در تحقیقات جدى علمى، تاریخ اجتماعى و اقتصادى چندان مهم تلقى نمى شد، اما امروزه این موضوع جایگاهى ویژه در تحقیقات تاریخى دارد. در طى بیست سال پیش از انتشار این اثر، مطالعه درباره یهودیت معاصر در مراکز تحقیقى گوناگون رشد و توسعه یافت و یافته هاى آن، که درک نوینى از جهان یهودیت به دست مى داد، در این دایرة المعارف گنجانده شده است. در اثر این مطالعات، اهمیتِ زیادِ یهودیت اروپاى شرقى در تاریخ یهودیت روشن تر شد و از این رو، به نحو جامع ترى، هم در گستره و هم در عمق، بدان پرداخته شد. در دایرة المعارف هاى پیشین به اوضاع یهودیان در سرزمین هاى اسلامى پس از قرون وسطا، کم تر توجه شده بود; در این اثر به این زمینه نیز پرداخته شد. اثر پرفسور گرشوم شولم بود.) در این اثر براى نخستین بار جنبه هاى قضایى شریعت یهودى تحلیل شده است. زمینه هاى دیگرى که بدانها پرداخته شد، زبان و ادبیات ییدیش، هنر یهودى، موزه ها، هنرمندان، به همراه اطلاعات مکمل تصویرى است.
۴٫ مناطق جدید: در آغاز قرن بیستم، یهودیان عمدتاً، مانند سده هاى پیشین، در اروپا و در حوزه دریاى مدیترانه مى زیستند. در ایالات متحده به تازگى جمعى یهودى گرد آمده بودند. امروزه نقشه جهان یهودیت بسیار تغییر یافته است. سه چهارم از یهودیان در مناطق داراى اهمیت زندگى مى کنند. نیمى از یهودیان جهان اکنون در آمریکا و کشورهاى انگلیسى زبان (کانادا، آفریقاى جنوبى و استرالیا) متمرکزند. در کشورهاى اسپانیولى و پرتغالى زبان آمریکاى لاتین نیز یهودیان رشد فزاینده اى داشته اند. امروزه حکومت اسرائیل پایگاه مهم یهودیان است.

وقایع مهم قرن بیستم

در قرن بیستم، حوادث مهمى براى یهودیان پیش آمد که بر این قوم تأثیر بسیار گذاشت. این دایرة المعارف به این امور اهتمامى خاص ورزیده است.
الف) ظهور ضدیت نژادپرستانه با یهود در زمان نازى ها در آلمان یهودستیزى به اوج خود رسید. این رویداد موجب شد که اهمیت و تفوق یهودیت اروپایى به پایان برسد. این دایرة المعارف به طور کامل به این موضوع پرداخته است: به جز مدخل هالاکاست (Holocaust) و مدخل هاى وابسته، در مدخل هاى دیگرِ مربوط به جوامع و کشورهایى که این رخداد در آنها اثر داشته است، نیز بخش هاى ویژه اى به این امر اختصاص یافته است.
ب) صهیونیسم. در قرن بیستم، جنبش صهیونیسم گسترش یافت و به استقرار دولت اسرائیل (در سرزمین فلسطین) در سال ۱۹۴۸ انجامید. این امر تأثیر مهمى بر یهودیت گذاشت و این دایرة المعارف نیز در چارچوب چشم اندازهاى این پیشامدها نگاشته شده است. صهیونیسم، در این اثر، محور زندگى و فعالیت هاى دینى، فرهنگى، سیاسى و اجتماعى یهودیان است. براى مثال، در مدخل «اسرائیل» در هنگام بیان جغرافیا و تاریخ این دولت، و هنگام تأکید بر زبان و ادبیات نوین عبرى، یا در مدخل هاى مربوط به شریعت و حقوق یهودى و اِعمال آنها در دولت اسرائیل، این رویکرد مشخص است.

تصویرها در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

یکى از ویژگى هاى ممتاز این دایرة المعارف، در مقایسه با دایرة المعارف هاى پیشین، گزینش، تعداد و کیفیت اطلاعات تصویرى آن است. براى این منظور، آرشیوى از ۲۵۰۰۰ عکس گردآورى و از این میان، ۸۰۰۰ تصویر براى دایرة المعارف انتخاب شده است. این تصاویر معمولا تکمیل کننده اطلاعات مکتوب اند; به ویژه وجود چند صد عکس رنگى، موجب بازآفرینى روشن و دقیق بسیارى از شاهکارهاى هنر یهودى شده است.
به نقشه ها، نمودارها و جدول ها توجهى خاص مبذول شده است. بسیارى از این اطلاعات تصویرى روشنگر اطلاعات مربوط به مدخل هایند، و نیز آمارها و اطلاعات تکمیلى را در اختیار مى نهند. براى مثال، نقشه هر کشورى پراکندگى یهودیان را نشان مى دهد، که اغلب هم درباره پیشینه تاریخى و هم مربوط به زمان حاضر است.
طراحى جلد دایرة المعارف کارى است از طراح انگلیسى، ابرام جیمز، در شکل یک شمعدان (menorah)، که این آیه از کتاب اشعیا را به زبان عبرى و انگلیسى دربردارد: «بیایید تا به کوه خداوند و به خانه خداى یعقوب برآییم تا طریق هاى خویش را به ما تعلیم دهد و به راه هاى وى سلوک نماییم; زیرا که شریعت از صهیون و کلام خداوند از اورشلیم صادر خواهد شد» (اشعیا، ۲:۳). این آیه به نحوى روى جلد کتاب آمده است که سه کلمه «خداوند» (Lord)، «صهیون» (Zion)، و «اورشلیم» (Jerusalem) به گونه اى بارز در عطف کتاب جاى گرفته است.

فهرست راهنما در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

یکى از ویژگى هاى مهم این دایرة المعارف فهرست راهنماى مبسوط آن، با ویرایش پرفسور پاسنر است. با استفاده از این فهرست به راحتى مى توان به هر مطلبى مراجعه کرد. این فهرست ۲۵۰۰۰ موضوع را در اختیار خواننده مى نهد، که به کمک آن مى توان به حدود دویست هزار موضوع دست یافت، و خواننده درمى یابد که حتى در مورد عنوان هایى که مدخل مستقل ندارند، در کجا مى تواند اطلاعات کسب کند. افزون بر این، خواننده مى تواند تمام جنبه هاى یک موضوع را در دایرة المعارف بیابد; براى مثال، اگر او در پى اطلاعاتى درباره ابن میمون است، نه تنها مدخل گسترده اى درباره وى خواهد یافت، بلکه در بیش از ده ها مدخل دیگر (مثل مدخل هاى مربوط به شریعت یهودى، فلسفه، پزشکى، ارسطو، ابن سینا) اطلاعات جامع و کامل ترى درباره آثار و اندیشه ابن میمون در دسترس او خواهد بود.
به لحاظ اهمیت این فهرست و نقش کلیدى آن دریافتن مدخل ها و اطلاعات لازم، جلد اول دایرة المعارف به آن اختصاص یافته است. تصاویر را نیز مى توان با مراجعه به این فهرست یافت.

اصول گزینش مدخل ها در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

یکى از امور مشکل در تدوین دایرة المعارف تصمیم در مورد این امر است که کدام مدخل در دایرة المعارف گنجانده شود و کدام گنجانده نشود، و این مشکلى بود فراراه ویراستاران این اثر.
در برخى مدخل هاى راجع به زندگى نامه، در برخى موارد، مشکل این بود که چه کسى یهودى است. اصل نخستى که پذیرفته شد، این بود که هرکه یهودى متولد شده است، یهودى است، حتى اگر بعدها تغییر کیش داده باشد. اصل دوم این بود که شخصى را که والدین یهودى دارد، مى توان به عنوان یهودى در دایرة المعارف آورد.
برخى از غیریهودیان نیز موضوع مدخل ها قرار گرفتند، زیرا با فرهنگ یا زندگى یهودى ارتباط داشتند. براى پرهیز از اشتباه، در ابتداى مدخل پیش از نام آنان علامتِ ، آمده است.
نمونه هایى از مدخل هایى از این دست عبارت اند از: در زمینه تاریخ (اسکندر کبیر، ناپلئون، بالفور، استالین و…)، در زمینه فلسفه و اندیشه (ارسطو، ابن سینا، کانت و…)، در زمینه ادبیات (دانته، شکسپیر، گوته و…). در این مدخل ها به آن جنبه این اشخاص که با زندگى و اندیشه یهودى مرتبط است، پرداخته شده است و خواننده براى دریافت اطلاعات کامل در جنبه هاى دیگر شخصیت ایشان، باید به دایرة المعارف هاى عمومى مراجعه کند.

مدخل هاى فشرده

براى گسترده کردن حوزه مدخل هاى راجع به زندگى نامه ها، در پى مدخل هاى اصلى در بسیارى از موضوعات، فهرستى از یهودیانى که در آن زمینه متمایزند، آمده است، مثل مدخل هاى هنر (Art)، پزشکى (Medicine) و…. اگر افراد مذکور، خود موضوع مدخلى مستقل باشند، فقط نامشان به همراه ستاره (*) ذکر شده و در بقیه موارد، یک زندگى نامه فشرده، حاوى اطلاعات مهمى درباره شخص مورد اشاره، آمده است. هر زندگى نامه فشرده در فهرست راهنما یک مدخل دارد.

بخش کتاب مقدس در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

تدوین کنندگان دایرة المعارف درباره بخش مربوط به کتاب مقدس (Bible) با مشکلات ویژه اى روبه رو بودند; چرا که در این زمینه دیدگاه هاى بسیار متفاوت و حتى کاملا متضاد وجود داشت. تهیه کنندگان این اثر معتقد بودند که دایرة المعارفى که براى انعکاس تمام جنبه هاى اطلاعات مربوط به فرهنگ یهودى طراحى شده است، باید در حوزه کتاب مقدس، تمام دیدگاه ها، از سنتى ترین تا انتقادى ترین آنها، را به خوانندگان عرضه کند. از این جهت، کوشیدند تا همه دیدگاه ها را در این باره بیاورند. یک مدخل ممکن است به سوى یک دیدگاه خاص گرایش داشته باشد، اما کل بخش مربوط به این حوزه، تلاشى است براى عرضه تمامى جنبه ها و دیدگاه ها.
مدخل هاى کتاب مقدس را دانشمندان ممتاز این رشته نوشته اند و تدوینگران این اثر معتقدند که از این جهت داراى جامعیت و گستردگى اى است که در هیچ دایرة المعارفى، جز دایرة المعارف هاى تخصصى کتاب مقدس، نمى توان نمونه اش را یافت. به همراه اطلاعات و رویکردهاى سنتى، آخرین تحقیقات درباره خاورمیانه باستان و شیوه هاى زندگى و اندیشه و زبان این منطقه نیز آمده است.

ارجاعات و واژه نامه در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

براى این که از تکرارهاى ناضرور در دایرة المعارف پیش گیرى شود، براى آن شیوه ارجاعات را در نظر گرفتند. ارجاع در این اثر به دو شیوه انجام شده است: نخست با بیان مستقیم: «بنگرید به…» (See…)، که به مدخل هایى اشاره دارد که مشتمل بر اطلاعات اضافى اند و مستقیماً به مدخل فوق مربوط اند; شیوه دوم استفاده از ستاره (*) است که در ضمن سخن، کنار واژه موردنظر قرار گرفته است. مثلا اگر در عبارتى «ابراهیم ابن عزرا» آمده باشد، نشان این است که اطلاعات بیشتر را باید در مدخل «ابن عزرا» پى گرفت.
در مواردى که به ناچار اسامى عبرى و واژه هاى تخصصى آمده است، براى جلوگیرى از پیچیده و دست و پاگیر شدن بحث، از شیوه ارجاع استفاده شده است. با این همه، یک واژه نامه از اصطلاحات عبرى و نام هاى خاصِ مکررْ در اول هر جلد آمده است.

آوانویسى در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

براى آوانویسى کلمه هاى عبرى، یک شیوه ساده شده پذیرفته شد که در جلد نخست دایرة المعارف (ص۹۰) آمده است. در برخى موارد، چاره اى از عدول از این شیوه نبود; مثلا در بخش هاى مربوط به زبان عبرى و سامى، به نظر مى رسید که شیوه ساده شده فوق کافى نباشد; از این رو، در این موارد از شیوه فرهنگستان زبان عبرى استفاده شد که در جلد اول این اثر (ص۹۰) ذکر شده است. با این همه، براى این که این کار به ناهمگونى در نام هاى خاص نینجامد، در این مدخل ها نیز براى نام ها از شیوه اصلى دایرة المعارف استفاده شد.
افزون بر این، در بخش کتاب مقدس نیز، به لحاظ تفاوت هاى ظریفى که وجود داشت، تغییرات اندکى در آوانویسى انجام شد، که در جلد اول (ص۹۰) بیان شده است.
در مواردى چند، واژه هاى عبرى، جزئى از زبان انگلیسى شده اند و املا و تلفظ آنها استاندارد شده است. در این موارد، این واژه ها را در این اثر انگلیسى شمرده اند و براى املا و تلفظ آنها از واژه نامه جدید بین المللى وبستر، ویراست سوم، استفاده شده است.
آوانوشت زبان هاى دیگر، مثل عربى، ییدیش، یونانى و روسى نیز در جلد یکم این اثر (ص۹۱ـ۹۲) آمده است.
در سبک نگارش نیز از واژه نامه بین المللى سوم وبستر براى املا و تلفظ واژگان استفاده شده است و فقط در تعدادى از واژه هاى یهودى و عبرى خاص از این شیوه عدول شده است. واژه ها و عبارت هاى غیرانگلیسى ایتالیک شده اند.

کتاب شناسى در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

کتاب شناسى اى که در آخر هر مدخل آمده است، مکمل اطلاعات مربوط به موضوع است و خواننده مى تواند براى تکمیل اطلاعات خویش به آنها رجوع کند. در کتاب شناسى، ترجیح با آثار انگلیسى است. همچنین در صورتى که اثرى به انگلیسى ترجمه شده باشد، ترجمه انگلیسى ذکر شده است. با این همه، گاه به متن اصلى اشاره شده است (آن جا که ترجمه انگلیسى نارسا است). عموماً فقط مهم ترین آثار در کتاب شناسى آمده اند.

مدخل هاى راجع به زندگى نامه

عنوان مدخل هاى راجع به اشخاص، بر اساس نام مشهور آنان آمده است. نام هاى دیگر در پرانتز ذکر شده اند و تمام صورت هاى آن در فهرست راهنما آمده است. حتى الامکان مدخل ها تحت نام خانوادگى آمده اند.

اصطلاح شناسى ویژه در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

در این دایرة المعارف، در برخى موارد اصطلاحات خاصى براى برخى مفاهیم در نظر گرفته شده است; مثلا براى قتل عام یهودیان به دست نازى ها در سال هاى ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۵ از واژه Holocaust استفاده شده است. (این واژه در لغت ـ در معناى عام با h ـ به معناى همه سوزى یا قتل عام با حریق است و اصطلاحاً، با H، به سوزاندن یهودیان در دوره نازى ها اشاره مى کند.)
نمونه دیگر، استفاده از اصطلاح اِرِتص اسرائیل (Israel¤Erez) به جاى فلسطین است. پدیدآورندگان دایرة المعارف معتقدند که «فلسطین» واژه اى است که آن را حاکمان روم ابداع کرده اند، تا بدینوسیله ارتباط قوم یهود را با کشورى که پیش تر آن را یهودیه مى نامیدند، قطع کنند. ازاین رو، در این دایرة المعارف اصطلاح اِرِتص اسرائیل (در لغت به معناى سرزمین اسرائیل) به کار رفته است و از واژه «فلسطین» فقط در متونى خاص استفاده شده است (مثلا در دوره اخیر حکومت رومیان و نیز دوره قیمومت بریتانیا که به این نام خوانده مى شد). از سوى دیگر، واژه اسرائیل عموماً به مفهوم دولت جدید اسرائیل به کار رفته است.
نمونه دیگر این اصطلاح شناسى خاص، به کارگیرى اصطلاح «تلمود اورشلیمى» به جاى «تلمود فلسطینى» است; زیرا اگرچه اصطلاح دوم دقیق تر است (چون این اثر در اورشلیم نوشته یا گردآورى نشد)، اصطلاح نخست را بیانگر عنوان سنتى یهودى آن ــ تلمود یروشلمى (Talmud Yerushalmi) ــ دانستند.

نام مکان ها در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

در نگارش نام مکان ها از فرهنگ کلمبیا لیپینکات براى نام هاى جغرافیایى جهان استفاده شده است و درمورد جاهایى که نام هاى گوناگون ذکرشده، شکل راجح آن انتخاب شده است.
نام مکان هاى مربوط به کتاب مقدس بر اساس کتب مقدس (براساس متون ماسورى; انجمن انتشاراتى یهودى آمریکا، ۱۹۵۵) انتخاب شده است. نام سایر مکان هاى اسرائیل براساس قاعده آوانویسى دایرة المعارف نوشته شده است.

تاریخ ها در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

سال عبرى در پاییز آغاز مى شود، یعنى تقریباً سه ماه زودتر از سال گریگورى (که مبناى تقویم میلادى است). اگر سال عبرى، بدون تاریخ دقیق ماه آن، مشخص باشد، در این جا، طبق حساب احتمالات، سال مورد نظر مطابق نُه ماه آخر آن به کار رفته و نَه سه ماهه اول; مثلا در دایرة المعارف سال ۱۲۹۸ به کار رفته، نَه ۹۸/۱۲۹۷٫ اما اگر تاریخ عبرى به طور دقیق مشخص باشد، تاریخ میلادى به صورت دقیق به کار رفته است.

آمار در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

چنان که نویسندگان دایرة المعارف مدعى اند، ایشان کوشیده اند که آمارها را ــ مثلا تعداد یهودیان مناطق مختلف را ــ هرچه روزآمدتر شده و معتبرتر در تمام حوزه ها ارائه کنند. با این همه، به خاطر مشکلات خاص، تفاوت هاى گریزناپذیرى رخ داده است.

تنظیم مدخلها در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

مدخل هاى دایرة المعارف به گونه اى دقیق بر اساس الفبا تنظیم شده اند. معیار این تنظیم، حروف پیش از علائم نگارشى است (یعنى حروفى که پیش از ویرگول، نقطه و… هستند). دراین معیار، خط تیره وفاصله علامت نگارشى شمرده نمى شوند ولذا مدخل ها بدون توجه به آنها تنظیم شده اند;مثلا Ben-Gurion پس ازBenghazi وپیش از  Benjaminجاى گرفته است و El Paso پس از Elephantine و پیش از Elul قرار گرفته است.
در تنظیم الفبایى، موارد زیر لحاظ نشده اند: حروف معرفه و نکره; عنوان هاى اشخاص، مثل «سِر» (Sir) و «بارون» (Baron)، به جز «سَن» (Saint); اطلاعات داخل پرانتز; عدد ترتیبى پادشاهان یا پاپ ها. اگر عناوین مدخل ها کاملا یکسان باشد، ترتیب چنین است: مکان ها، اشخاص، اشیا. اگر نام اشخاص عیناً یکى باشد، آن که قدیمى تر است، زودتر مى آید. آن جا که یک نام واحد، نام کوچک یک شخص و نام خانوادگى شخص دیگرى است، مدخلى که مربوط به نام کوچک است مقدم مى شود.

براى این که چگونگى تنظیم الفبایى این دایرة المعارف روشن تر شود، نحوه ترتیب الفبایى نام ابراهیم (Abraham) را در این اثر ذکر مى کنیم:

ABRAHAM JOSHUA…
ABRAHAM (ben Aaron) OF BAGHDAD
(کلمات داخل پرانتز لحاظ نشده است)
ABRAHAM OF SARAGOSSA
ABRAHAMS
ABRAHAMS, ISRAEL
ABRAHAMS, SIR LIONEL
(لقب Sir در این جا لحاظ نشده است)
ABRAHAMS, MOSES
ABRAHAM’S BOSOM
ABRAHAMSEN, DAVID
ABRAHAM Z¤EVI BEN ELEAZAR
ABRAHAM(شیخ; حضرت ابراهیم)
ABRAHAM(نام خانوادگى)
ABRAHAM, APOCALYPSE OF
(ویرگول باعث تقدم این مدخل برمدخل بعدى شده است)
ABRAHAM MAX
ABRAHAM ABELE BEN…
(به خاطر نبود ویرگول یک واحد حساب شده است)
ABRAHAM A SANCTA CLARA
ABRAHAM BAR H¤IYYA
ABRAHAM BEN ALEXANDER
ABRAHAM HAYYIM BEN GEDALIAH
ABRAHAMITES

اطلاعات تکمیلى در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

روزبه روز اطلاعات جدیدى در اختیار بشر قرار مى گیرد که باید به دایرة المعارف هایى از این دست افزوده شود. چاپ روزنامه ها، کتاب ها و مطالعات جدید، اطلاعاتى از این دست است. در این دایرة المعارف اطلاعات تکمیلى زیر گنجانده شده است:
۱٫ اطلاعاتى که، به هر دلیل، به موقع براى چاپ در دایرة المعارف آماده نبود; این اطلاعات در بخش خاص مدخل هاى الحاقى در آخر جلد شانزدهم به چاپ رسیده است. در صورت امکان، در جاى مناسب در دایرة المعارف به این اطلاعات اشاره شده است، لکن این در همه موارد ممکن نبود، چون تا آخرین لحظه، آماده شدن این مدخل ها قطعى نبود. با این همه، تمام این مدخل ها را مى توان در جلد یکم (فهرست راهنما) یافت.
۲٫ برخى از فهرست ها، نمودارها و نقشه هاى تکمیلى در جلد یکم آمده است (ص۱۰۷ به بعد)، مثل صدسال تقویم یهودى از سال ۱۹۲۰ تا ۲۰۲۰; نمودارى درباره حسیدیسم از زمان بعل شِم طو تا عصر حاضر; فهرست مکان هاى اسرائیل; روزنامه ها و مجلات عبرى; و تصاویرى از هنر سفالگرى در نزد یهودیان.
۳٫ جلد یکم همچنین دربردارنده اطلاعات تکمیلى دیگرى است، مثل تاریخ مرگ افرادى که پس از انتشار دایرة المعارف در گذشتند، غلط هاى چاپى که پس از چاپ و پیش از انتشار کشف شد، و نیز عناوین تصویرها.
همچنین این جلد حاوى مطالبى از این دست است: گروه اصلى تحقیقات دایرة المعارف، گروه ویراستارى، نام ویراستاران بخش ها و قسمت ها، فهرست کارکنان، مختصرى درباره ویراستاران، کوته نوشت نام نویسندگان مدخل ها، کوته نوشت هاى عمومى، کوته نوشت هاى ادبیات حاخامى، کوته نوشت هاى کتاب شناختى و…
با این همه، برخى از مدخل ها نیز ممکن است درگذر زمان ناروزآمد و مهجور شوند. سرعت رویدادها و رشد تحقیقات، تغییر و نوآورى را ضرور مى کند. اطلاعات گنجانده شده در شانزده جلد اول دایرة المعارف، وقایع را تا سال ۱۹۷۱ پى مى گیرد. لازم بود که رویدادهاى جدید نیز در این اثر بیاید. براى رفع این نقیصه، از سال ۱۹۷۳ چاپ کتاب سال دایرة المعارف جودائیکا آغاز شد. این کار باعث مى شد که اطلاعات دایرة المعارف روزآمد و مفید باقى بماند و خوانندگان بتوانند تحولات جدید در جهان یهودیت و فرهنگ یهودى را پى بگیرند.
جلد هفدهم دایرة المعارف محتوى اطلاعات بین سال هاى ۱۹۷۲ تا ۱۹۸۱ است. در این جلد آخرین اطلاعات درباره افراد زنده اى که زندگى نامه شان در جلدهاى پیشین آمده است، خلاصه اى از وقایع جدید، آمارهاى تازه و… آمده است.
پس از این، جلد دیگرى از این دایرة المعارف، با عنوان ده سال نامه، از ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۳، به چاپ رسید که مکمل اطلاعات جلدهاى پیشین است و اطلاعات این ده سال را ارائه مى دهد. جلد هفدهم و کتاب ده سال نامه جودائیکا خود فهرست راهنماى مجزایى دارند که در آن به مدخل هاى مندرج در جلدهاى پیشین ارجاع داده شده است. براى مثال، مدخل «ایران» که در جلد هشتم آمده است، وقایع ایران و یهودیان این کشور را تا سال ۱۹۷۱ / ۱۳۴۹ پى مى گیرد. وقایع ده سال بعد، یعنى تا سال ۱۹۸۱ / ۱۳۵۹، در جلد هفدهم، با اشاره به مدخل ایران در جلد هشتم، آمده است و در جلد بعدى، یعنى ده سال نامه ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۲، بهوقایع تازه ایران، مثل جنگ ایران و عراق، اشاره شده است.
پدیدآورندگان دایرة المعارف در پى آنند که این روند را ادامه دهند و ده سال نامه ها را در آینده نیز به چاپ رسانند.

امضا و نام نویسنده در دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

در آخر هر مدخل، کوته نوشت نام نویسنده آمده است. اگر بخش هاى مختلف یک مدخل را نویسندگان مختلفى نوشته باشند، کوته نوشت نام هر کدام در آخر بخش مربوط آمده است. اگر دو نویسنده با هم یک مدخل را نوشته باشند، امضاى هر دو در آخر مى آید. مدخل هایى که به دست ویراستاران داخلى نوشته شده اند، عمدتاً با علامت [Ed.] مشخص شده اند. فهرست کوته نوشت نام هاى نویسندگان در جلد یکم آمده است.
در این دایرة المعارف از مدخل هاى دو دایرة المعارف دیگر، یعنى دایرة المعارف جودائیکاى آلمانى و دایرة المعارف هبرائیکا نیز استفاده شده است. اگر نویسندگان آن مدخل ها زنده بوده اند، نسخه انگلیسى مدخل براى آنان ارسال شده است تا آن را تأیید کنند و در صورت موافقت، مدخل به نام آنان چاپ شده است. برخى مدخل ها صرفاً با علامت [EJ] (دایرة المعارف جودائیکاى آلمانى) و [EH] (دایرة المعارف هبرائیکا) آمده اند تا نشان دهد که از این دو منبع گرفته شده اند. اگر نویسندگان مدخل هاى دو منبع فوق زنده نبودند و نسخه انگلیسى نیاز به ویرایش بیشتر یا روزآمد کردن داشت، نام نویسنده همراه با [Ed.] آمده است تا مشخص کند که برخى تغییرات ویرایشى در مدخل اعمال شده است. اگر تغییرات ویرایش بنیادى بوده است، مدخل ها چنین امضا شده اند: .[D[EJ/E یا .[D[EH/E.

توضیحات پایگاه تولیدکننده دایره المعارف جوداییکا: دایره المعارف یهودیت – Encyclopedia Judaica

The landmark Encyclopaedia Judaica, lauded as the standard work on Judaism since first appearing in the early 1970s, has been extensively revised and expanded for this long-awaited new edition. Nothing compromised, included are more than 21,000 signed entries on Jewish life, culture, history and religion, written by Israeli, American and European subject specialists. Expanding the scope and relevance of this invaluable set are more than 2,600 brand-new entries, many focusing on gender issues and New World geographic areas of the United States, Canada and Latin America. Even more clarity and substance is incorporated through the updating of some 11,000 entries across all topics. The Holocaust segment alone features more than 50 entirely new articles. Scholars, general readers and students alike will use this 22-volume set. Extensive cross-referencing and large subject index are just two of the many features making this huge set easy to use. Quick references are also facilitated through place-name lists, a chronology, a Hasidism chart, lists of newspapers and periodicals. More than 600 maps, charts, tables, photographs, illustrations and other visuals concisely illustrate key textual elements, and among other features making this scholarly work accessible, are entry-specific bibliographies to help guide further research. Included in each volume is an 8-page full color insert that provides a rich and thematic illustration of the many aspects of Jewish life and culture, as well as a record of the physical development of the State of Israel.

Related Photos

کلیدواژه‏ها: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
دسته: آموزشی٬دانشگاهی٬دایره المعارف٬مذهبی | بدون دیدگاه »

پاسخ دهید